Od czasów epoki Grand Hoteli w XIX wieku i słynnej filozofii Caesara Ritza głoszącej, że „klient nigdy się nie myli” i „klient ma zawsze rację”, od pracowników hotelarstwa oczekuje się absolutnego zadowalania gości. Wymusza to na pracownikach pierwszej linii okazywanie pozytywnych emocji nawet w sytuacjach, w których zachowanie konsumentów generuje u nich ogromny stres. Jak pokazują najnowsze badania opublikowane w czasopiśmie naukowym International Journal of Tourism Research, presja ta niesie za sobą poważne konsekwencje, a hotele pilnie potrzebują zaktualizowanych narzędzi do mierzenia tego zjawiska i zarządzania nim.

Przestarzałe wskaźniki w nowoczesnej branży

Do tej pory menedżerowie i badacze opierali się – jeśli w ogóle – na skali stresorów społecznych (CSS), opracowanej przez Dormanna i Zapfa w 2004 roku. Skala ta została jednak stworzona na podstawie analizy personelu pokładowego linii lotniczych, przewodników turystycznych oraz sprzedawców butów. Ponieważ model ten ma już około 20 lat, posiada on znaczne ograniczenia i nie w pełni odzwierciedla środowisko pracy współczesnych hotelarzy oraz gwałtownie zmieniające się trendy w branży.

W odpowiedzi na tę lukę opracowano nowy model mierzalny: Customer-Related Experience Stressors (CES). Narzędzie to zostało stworzone z myślą o pracownikach pierwszej linii zatrudnionych w cztero- i pięciogwiazdkowych hotelach.

5 twarzy trudnego gościa (Model CES)

Wykorzystując wywiady z pracownikami oraz analizy statystyczne na próbie hotelarzy, badacze wyodrębnili zbiór 25 konkretnych pytań pomiarowych, które pogrupowano w 5 głównych obszarów stresu wywoływanego przez klientów:

• Brak manier u klientów (Unmannered customer experience stressors): Obejmuje sytuacje, w których goście podnoszą głos w miejscach publicznych, traktują pracowników z góry, nie używają podstawowych zwrotów grzecznościowych (takich jak proszę, przepraszam, dziękuję) lub ignorują fakt, że personel jest w danej chwili zapracowany.

• Klienci „nielubiani” (Disliked customer experience stressors): Kategoria ta dotyczy interakcji z gośćmi wrogimi, którzy bez powodu narzekają, zakłócają rytm pracy personelu lub niesłusznie obwiniają hotel za własne niedopatrzenia.

• Niepewność klientów (Uncertain customer experience stressors): Stres przeniknął mocno ze strefy offline do przestrzeni cyfrowej, co objawia się złośliwymi i agresywnymi recenzjami publikowanymi w internecie oraz nieracjonalnymi żądaniami, które goście opierają na niesprawdzonych informacjach z mediów społecznościowych.

• Nadmierne żądania (Excessive demand customer experience stressors): Wiąże się to ze sprzecznymi oczekiwaniami, domaganiem się absolutnego i bezwarunkowego uwzględniania opinii gościa oraz traktowaniem dobrej obsługi wyłącznie jako czegoś, co jest oczywiste i gwarantowane.

• Stresory wywołane przez COVID-19 (COVID-19 customer experience stressors): Nawet w erze postpandemicznej ważnym elementem stresogennym pozostają sytuacje kryzysowe, np. organizowanie głośnych spotkań w pokojach z naruszeniem zasad czy problemy z komunikacją, gdy maski utrudniają zrozumienie słów i intencji gości.

   

Realne koszty biznesowe

Badania dowiodły, że wymienione w modelu CES czynniki stresogenne to nie tylko kwestia przejściowego dyskomfortu. Stres wywoływany przez klientów ma wyraźny i pozytywny związek ze wzrostem wyczerpania emocjonalnego oraz dysonansu emocjonalnego wśród pracowników. Dysonans ten pojawia się, gdy pracownik odczuwa wewnętrzny konflikt między rzeczywistymi uczuciami a zachowaniem wymaganym przez organizację.

Wysoki wskaźnik CES uderza bezpośrednio w jakość świadczonych usług. Pracownicy poddawani nieustannej presji wykazują wyraźnie słabsze zaangażowanie w pracę. Co więcej, stres znacząco obniża ich efektywność w sytuacjach tzw. naprawy usług (service recovery performance), czyli w momentach, gdy hotelarz musi zrekompensować gościowi błąd lub pomyłkę.

Co to oznacza dla kadry zarządzającej hotelami?

Wyniki analizy dostarczają kadrze zarządzającej i działom HR kilku niezwykle istotnych i praktycznych wskazówek:

• Zarządzanie zamiast tolerowania: Stres związany z obsługą gości nie jest po prostu cechą wpisaną w zawód, którą pracownik musi bezwzględnie znosić, ale zjawiskiem, którym należy umiejętnie zarządzać.

• Materiały szkoleniowe: Nowo opracowana skala CES powinna stać się podstawą do tworzenia nowych programów szkoleniowych i wytycznych organizacyjnych dla pracowników pierwszej linii.

• Rozszerzona ochrona personelu: W związku ze skalą zjawiska niepewności (np. agresywne zachowania online), dobrostan pracowników musi być chroniony równie mocno w obszarze komunikacji cyfrowej, co w tradycyjnej obsłudze na miejscu.

• Kampanie edukacyjne skierowane do gości: Model CES może służyć za fundament innowacyjnych działań promujących szacunek i dobre maniery; w klasycznym rozumieniu „gościnności” dobre obyczaje muszą obowiązywać obydwie strony interakcji.

   

Aby hotel przynosił zyski, potrzebuje lojalnych gości, których zdobywa się poprzez doskonałą jakość usług. Pamiętajmy jednak, że budowanie lojalności zaczyna się od skutecznej ochrony psychiki i zaangażowania tych, którzy ową obsługę każdego dnia realizują.

Podsumowanie

Artykuł analizuje ewolucję podejścia do dobrostanu kadry w branży hospitality, wskazując na konieczność odejścia od przestarzałych modeli stresu na rzecz nowoczesnej skali CES. Identyfikuje on pięć kluczowych czynników – od braku manier u gości po agresję w mediach społecznościowych – które bezpośrednio przekładają się na wyczerpanie emocjonalne i spadek jakości serwisu. Tekst dostarcza kadrze zarządzającej gotowe argumenty i narzędzia do wdrożenia nowej polityki ochrony personelu.

Źródło: Yu, M., & Hyun, S. S. (2026). Development of Customer Related Experience Stressors (CES) Scale: Focused on Front-Line Hotel Employees. International Journal of Tourism Research, 28(3)

Grafika: pexels.com/@AbdoAlshreef

Grupa McKeever Hotels zdecydowała się zaadaptować model planowania zatrudnienia wywodzący się z brytyjskiego systemu ochrony zdrowia (NHS), aby lepiej zarządzać obciążeniem operacyjnym w okresach szczytowego popytu. Inicjatywa została zrealizowana we współpracy z People 1st International i objęła wszystkie obiekty w portfolio grupy.

Dlaczego NHS?

Model NHS powstał w środowisku o wysokiej zmienności popytu, gdzie dostępność odpowiednio wykwalifikowanego personelu bezpośrednio wpływa na jakość usług i bezpieczeństwo operacyjne. Jego podstawą jest założenie, że planowanie zatrudnienia nie może być reakcją na bieżące potrzeby, lecz powinno wynikać z długoterminowej strategii i prognoz.

To podejście znajduje bezpośrednie zastosowanie w hotelarstwie, które również operuje w warunkach:

• sezonowości,
• dużej rotacji pracowników,
• trudności w przewidywaniu popytu.

Na czym polega wdrożony model

McKeever wykorzystał strukturę „Six Steps to Integrated Workforce Planning”, która obejmuje sześć kluczowych etapów:

• powiązanie strategii biznesowej z planowaniem zatrudnienia,
• projektowanie ról w oparciu o rzeczywisty model operacyjny,
• identyfikację wymaganych kompetencji,
• analizę dostępnych zasobów i luk kompetencyjnych,
• opracowanie planu działań (rekrutacja, rozwój, retencja),
• ciągłe monitorowanie i dostosowywanie założeń.

Proces ten został przeprowadzony w relatywnie krótkim czasie – około czterech tygodni – przed rozpoczęciem sezonu wysokiego popytu.

Kluczowe założenia podejścia

1. Przejście z podejścia reaktywnego na planistyczne

Model zakłada odejście od doraźnych działań rekrutacyjnych na rzecz wcześniejszego identyfikowania potrzeb kadrowych.

2. Wykorzystanie danych operacyjnych i HR

Decyzje dotyczące zatrudnienia są oparte na analizie danych, a nie wyłącznie na doświadczeniu menedżerskim.

3. Rozwój zasobów wewnętrznych

Zwiększony nacisk położono na rozwój pracowników i mobilność wewnętrzną zamiast uzupełniania braków wyłącznie poprzez rekrutację zewnętrzną.

4. Planowanie pod kątem szczytów popytu

Model koncentruje się na przygotowaniu organizacji na okresy największego obciążenia, a nie na średnim poziomie operacyjnym w skali roku.

Szerszy kontekst branżowy

Wysoka rotacja pracowników pozostaje jednym z głównych wyzwań sektora hospitality. Wskaźniki dla branży znacząco przewyższają średnie wartości dla innych sektorów gospodarki, co wskazuje na problem o charakterze strukturalnym, a nie wyłącznie sezonowym.

W tym kontekście wdrożenie modelu NHS można interpretować jako próbę zmiany podejścia – z zarządzania niedoborem zasobów na zarządzanie strukturą i kompetencjami zespołu.

Co to oznacza dla rynku

Adaptacja modelu z sektora publicznej ochrony zdrowia do hotelarstwa nie jest zmianą technologiczną, lecz organizacyjną. Jej potencjalny wpływ obejmuje:

• lepsze dopasowanie liczby i kompetencji pracowników do rzeczywistego zapotrzebowania,
• ograniczenie kosztów wynikających z nadmiernego lub niewystarczającego zatrudnienia,
• zwiększenie stabilności operacyjnej w okresach szczytowych.

Wnioski

Działanie McKeever wpisuje się w szerszy trend profesjonalizacji zarządzania zasobami ludzkimi w hospitality. Zamiast koncentrować się wyłącznie na problemie niedoboru pracowników, model NHS przesuwa punkt ciężkości na planowanie, strukturę i kompetencje.

To podejście może okazać się istotne dla dalszego rozwoju branży – szczególnie w warunkach rosnącej presji kosztowej i utrzymujących się wyzwań kadrowych.

Podsumowanie:
Adaptacja modelu NHS przez McKeever Hotels pokazuje zmianę kierunku w zarządzaniu personelem – od reaktywnego uzupełniania braków kadrowych do systemowego planowania opartego na danych, kompetencjach i długoterminowej strategii. To podejście wpisuje się w szerszy trend profesjonalizacji HR w hospitality i może stanowić punkt odniesienia dla branży mierzącej się z wysoką rotacją i rosnącą presją operacyjną.

Źródło: mckeeverhotels.com, people1st.co.uk via hotelowner.co.uk

Grafika: mckeeverhotels.com

Branża po pandemii: popyt wrócił, pracownicy nie

Autorzy analizowanego przeglądu badań wskazują, że sektor hotelarski w USA – mimo odbudowy popytu – wciąż funkcjonuje przy zatrudnieniu istotnie niższym niż przed pandemią. Największe niedobory dotyczą działów operacyjnych: recepcji, housekeeping oraz gastronomii. Problem pogłębia wysoka rotacja – hotelarstwo pozostaje jedną z branż o najwyższym wskaźniku dobrowolnych odejść pracowników.

Powoduje to błędne koło:

• rosnące koszty rekrutacji i onboardingu,

• przeciążenie istniejących zespołów,

• spadek jakości obsługi gości,

• dalszy wzrost rotacji.

W efekcie coraz więcej operatorów dochodzi do wniosku, że utrzymanie obecnych pracowników jest dziś bardziej opłacalne niż ciągłe pozyskiwanie nowych.

Co naprawdę napędza rotację w hotelarstwie?

Analiza literatury z lat 2018–2025 pozwala jasno zidentyfikować główne czynniki odejść z pracy w hotelarstwie:

• niewystarczające wynagrodzenia i benefity, szczególnie w porównaniu z innymi sektorami usług,

• brak realnych perspektyw rozwoju i jasno zdefiniowanych ścieżek kariery,

• słabe przywództwo liniowe oraz kultura organizacyjna oparta na presji, a nie na wsparciu,

• sztywne grafiki i brak work–life balance, coraz mniej akceptowane przez młodsze pokolenia,

• przeciążenie pracą i wysoki poziom stresu, potęgowane sezonowością i brakami kadrowymi.

Co istotne, badania jednoznacznie pokazują, że same podwyżki płac nie rozwiązują problemu w długim okresie, jeśli nie towarzyszą im zmiany systemowe.

Pięć filarów skutecznej strategii retencyjnej

Autorzy artykułu porządkują sprawdzone działania retencyjne w pięciu kluczowych obszarach.

1. Wynagrodzenia i benefity

Wyższe stawki, premie czy programy udziału w zyskach realnie obniżają rotację, jednak ich skuteczność rośnie dopiero wtedy, gdy są elementem szerszej oferty pracodawcy. Coraz większe znaczenie mają również benefity długoterminowe, takie jak ubezpieczenia zdrowotne czy programy emerytalne, które budują poczucie stabilności.

2. Rozwój zawodowy i ścieżki kariery

Strukturalny onboarding, mentoring oraz regularne szkolenia znacząco zmniejszają liczbę odejść – szczególnie w pierwszych 90 dniach pracy, które są najbardziej kosztowne dla organizacji. Pracownicy pozostają dłużej tam, gdzie widzą sens inwestowania w swoje kompetencje.

3. Kultura organizacyjna i przywództwo

Jednym z najsilniejszych wniosków badań jest wpływ stylu zarządzania na retencję. Hotele stawiające na inclusive leadership, dialog i docenianie pracowników notują wyraźnie niższe wskaźniki rotacji. Nawet proste programy uznaniowe i systematyczny feedback przynoszą mierzalne efekty.

4. Elastyczność i work–life balance

Elastyczne grafiki, systemy samodzielnego układania zmian czy aplikacje do ich wymiany stają się nowym standardem, a nie benefitem premium. Badania pokazują, że kontrola nad czasem pracy bezpośrednio wpływa na decyzję o pozostaniu w organizacji.

5. Technologia jako wsparcie, nie substytut

Automatyzacja prostych, powtarzalnych zadań – takich jak kioski check-in, narzędzia do planowania grafików czy platformy feedbackowe – może realnie obniżyć obciążenie pracowników. Warunek jest jeden: technologia musi wspierać ludzi, a nie zwiększać presję lub poczucie zastępowalności.

Czego uczą przykłady z rynku?

W artykule przywołano m.in. inicjatywy wdrażane przez Marriott International, gdzie programy rozwoju przywództwa i edukacji przełożyły się na spadek rotacji kadry menedżerskiej, oraz Ace Hotel Group, która postawiła na kulturę doceniania i narzędzia peer-to-peer w mniejszych zespołach.

Wnioski są spójne: najlepsze efekty przynoszą strategie łączone, a nie pojedyncze działania wdrażane ad hoc.

Ograniczenia i pytania bez odpowiedzi

Autorzy badań wskazują również istotne luki:

• brak długoterminowych analiz ROI strategii retencyjnych,

• niewystarczająco zbadana specyfika hoteli butikowych,

• ograniczona wiedza na temat wpływu technologii na satysfakcję i sens pracy.

To sygnał, że temat retencji pozostanie jednym z kluczowych obszarów analiz w hotelarstwie w nadchodzących latach.

Podsumowanie

Retencja przestaje być „miękkim” tematem HR, a staje się strategicznym narzędziem zarządzania rentownością, jakością usług i stabilnością operacyjną. Hotele, które już dziś inwestują w ludzi w sposób systemowy, budują przewagę trudną do skopiowania – szczególnie w warunkach strukturalnego niedoboru pracowników.

Dla europejskich i polskich hotelarzy to wyraźny sygnał: problem nie zniknie wraz z kolejnym sezonem, a odpowiedzią nie jest więcej ogłoszeń rekrutacyjnych, lecz mądrze zaprojektowane środowisko pracy.

Źródło:

Ompong, E., & Cudjoe-Mensah, Y. M. (2025). Optimizing talent retention strategies to combat labor shortages in the U.S. hospitality sector. EPRA International Journal of Multidisciplinary Research, 11(7).

W teorii hotelowy HR powinien stabilizować organizację, ograniczać rotację i wspierać operację. W praktyce bardzo często jest dokładnie odwrotnie.

Ten rozdźwięk nie wynika z braku chęci ani złej woli. Wynika z błędnego zaprojektowania funkcji HR, oderwania jej od realiów operacyjnych i przypisania ról, których nie da się dowieźć w warunkach hotelarskich.

Poniżej zestawiam model skutecznego HR z tym, jak ta funkcja najczęściej wygląda w rzeczywistości hoteli. Punkt po punkcie. Bez upiększeń. Bo jeśli HR ma w hotelu działać, musi przestać być ideą – a zacząć być narzędziem strategicznym.

Świadoma decyzja o potrzebie istnienia HR jako funkcji biznesowej

HR nie może być dodatkiem ani obowiązkiem „bo tak wypada”. Jego istnienie musi wynikać z realnej potrzeby uporządkowania pracy ludzi w organizacji usługowej, a nie z chęci odhaczenia kolejnej funkcji w strukturze.

Jeśli hotel nie widzi wartości w tej roli, HR zawsze będzie fasadowy – obecny formalnie, nieobecny operacyjnie. Świadoma decyzja oznacza również gotowość do inwestowania czasu, kompetencji i odpowiedzialności, a nie tylko oczekiwanie „magicznych efektów”.

Dogłębna znajomość specyfiki branży hotelarskiej

Hotelarstwo rządzi się innymi prawami niż biuro czy fabryka. Sezonowość, praca zmianowa, presja gościa, zmienność obłożenia i permanentna nieprzewidywalność to codzienność, a nie wyjątek.

HR musi te realia rozumieć, a nie tylko je „znać z opowieści”. Bez tego każde rozwiązanie będzie poprawne na papierze, ale zupełnie nieprzystające do życia.

Operacyjne rozumienie pracy frontowej i zaplecza

HR powinien wiedzieć, jak wygląda śniadanie przy pełnym obłożeniu, zmiana housekeeping’u czy check-out grupy. Nie z raportu, nie z prezentacji – z obserwacji.

Tylko wtedy jest w stanie projektować procesy, które realnie wspierają pracę zespołów, zamiast ją utrudniać. Bez tego HR pozostaje biurem, a nie częścią organizmu hotelu.

Jasna odpowiedzialność HR za mierzalny wynik

HR musi odpowiadać za efekt, a nie tylko za wykonywane działania. Rotacja, absencja, czas wdrożenia, jakość onboardingu czy stabilność zespołów to mierzalne wskaźniki.

Jeśli HR nie jest z nich rozliczany, nie ma realnej motywacji do zmiany. Odpowiedzialność porządkuje priorytety szybciej niż najlepsze deklaracje.

Praktyka ponad biurokracją

Dokumenty są potrzebne, ale nie mogą być celem samym w sobie. HR powinien zaczynać od pytania: co ułatwi ludziom pracę jutro rano?

Jeśli procedura nie działa w praktyce, nie ma sensu jej utrzymywać – nawet jeśli jest „poprawna formalnie”. W hotelu wygrywa prostota, nie perfekcyjnie opisany segregator.

Oparcie decyzji HR na liczbach i analityce operacyjnej

Miękkie decyzje muszą mieć twarde podstawy. Koszt rotacji, koszt błędów, koszt braków kadrowych i utraconej jakości to realne pieniądze.

HR, który ich nie rozumie, nie jest partnerem ani dla zarządu, ani dla operacji. Analityka nie odbiera empatii – ona nadaje jej sens i kierunek.

Praca HR na rzecz operacji, nie wyłącznie zarządu

HR musi służyć operacji, bo to ona generuje wynik hotelu. Strategia, która nie ma przełożenia na front, w praktyce nie istnieje.

Jeśli HR działa wyłącznie „pod zarząd”, bardzo szybko traci kontakt z rzeczywistością. Dobry HR potrafi łączyć interes góry z realiami dołu – i w tym właśnie tkwi jego wartość.

Decyzyjność powiązana z realną odpowiedzialnością

HR nie może tylko rekomendować i „umywać rąk”. Jeśli ma wpływ na decyzje personalne, musi ponosić ich konsekwencje.

To wymusza jakość analiz, ostrożność w rekomendacjach i realne myślenie o skutkach. Bez odpowiedzialności każda decyzja jest łatwa – i bardzo często błędna.

Rozumienie „dbania o ludzi” jako budowania skutecznych systemów

Dbanie o ludzi to nie bycie miłym. To jasne zasady, przewidywalność, sprawiedliwość i konsekwencja.

Ludzie lepiej funkcjonują w dobrze poukładanym systemie niż w chaosie przykrytym empatyczną narracją. HR powinien to rozumieć – i potrafić wdrożyć w praktyce.

Kompetencje procesowe w zakresie organizacji pracy

HR musi wiedzieć, jak działa przepływ pracy, obciążenie zmian i planowanie zasobów. Bez tej wiedzy nie da się sensownie rozmawiać o grafikach, normach czy efektywności.

Procesy są kręgosłupem hotelu – a HR bez kompetencji procesowych jest po prostu ślepy na to, co naprawdę się dzieje.

Priorytet diagnozy przyczyn rotacji nad samą rekrutacją

Rekrutacja to leczenie objawu, nie przyczyny. HR powinien przede wszystkim rozumieć, dlaczego ludzie odchodzą, a nie tylko jak szybko ich zastąpić.

To wymaga odwagi, rozmów i analizy operacyjnej, a nie kolejnego ogłoszenia. Bez tej diagnozy hotel będzie zawsze funkcjonował w trybie kryzysowym.

Realne narzędzia i mandat do zmiany systemu

HR musi mieć prawo powiedzieć: „to nie działa”. I musi mieć narzędzia, by to zmienić.

Bez mandatu HR staje się administracją, a bez kompetencji – zagrożeniem dla organizacji. Jedno bez drugiego nie ma żadnego sensu.

Równowaga między twardym i miękkim HR

Rozmowy, relacje i kultura są ważne. Ale bez liczb, standardów i procesów pozostają pustymi hasłami.

Dobry HR łączy jedno z drugim i potrafi zachować balans. W hotelu nie da się funkcjonować wyłącznie na „miękko”, bo operacja szybko to weryfikuje.

Stabilny budżet umożliwiający rozwój funkcji HR

HR nie może być pierwszym obszarem do cięć. Bez budżetu nie ma narzędzi, szkoleń ani systemów, które realnie wspierają organizację.

Oczekiwanie efektów bez inwestycji to iluzja. Stabilność finansowa HR to inwestycja w stabilność operacyjną hotelu.

Żywe, wdrożone i egzekwowane standardy pracy

Standardy muszą być znane, rozumiane i stosowane. Nie mogą istnieć wyłącznie jako dokument „do kontroli”.

HR powinien odpowiadać za ich wdrożenie, aktualizację i egzekwowanie. Bez standardów każdy robi po swojemu – a to zabija jakość i przewidywalność.

Dopasowanie HR do tempa operacyjnego hotelu

Hotel działa szybko i pod stałą presją. HR musi umieć funkcjonować w tym rytmie, a nie próbować go spowalniać biurokracją.

Jeśli działa zbyt wolno lub zbyt „gabinetowo”, zostaje w tyle. Skuteczny HR rozumie, że decyzje często muszą być szybkie, ale nadal przemyślane.

Dojrzała struktura organizacyjna i jasne role

HR nie naprawi chaosu strukturalnego. Potrzebuje jasnych ról, odpowiedzialności i linii decyzyjnych.

Bez tego będzie dryfował razem z całą organizacją, reagując zamiast zarządzać. Porządek zawsze zaczyna się od struktury.

Skupienie HR na budowie systemów, nie na mikrozadaniach

HR nie może tonąć w mailach, dokumentach i gaszeniu drobnych problemów. Jego rolą jest budowa systemów, które działają same i porządkują codzienność.

Mikrozadania zabijają perspektywę i skuteczność. Jeśli HR nie ma czasu na myślenie systemowe – coś jest fundamentalnie źle zaprojektowane.

Zrozumienie roli HR przez właścicieli i dyrektorów

Bez wsparcia góry HR nie ma szans na skuteczność. Właściciele i dyrektorzy muszą rozumieć, po co HR istnieje i jaką pełni funkcję.

W przeciwnym razie HR staje się wykonawcą sprzecznych poleceń. Świadome przywództwo jest warunkiem koniecznym, nie dodatkiem.

Systemowe zarządzanie rotacją, a nie reagowanie kryzysowe

Rotacja w hotelarstwie jest faktem, ale nie jest zjawiskiem niekontrolowalnym. HR powinien planować i zarządzać rotacją, a nie wyłącznie reagować, gdy „znowu kogoś brakuje”.

Systemowe podejście pozwala ograniczyć straty, chaos i zmęczenie organizacji. Tryb kryzysowy nie jest strategią.

Adekwatne zasoby personalne w dziale HR

Jedna osoba nie ogarnie wszystkiego. HR również potrzebuje zasobów, tak jak każdy inny dział w hotelu.

Przeciążony HR nigdy nie będzie skuteczny – to czysta matematyka, nie opinia. Ta zależność jest w branży ignorowana zaskakująco często.

Spójna filozofia zarządzania ludźmi w całym hotelu

Hotel musi wiedzieć, jak zarządza ludźmi i dlaczego. HR powinien tę filozofię współtworzyć, komunikować i egzekwować.

Bez spójności każdy dział idzie w swoją stronę, według własnych zasad. A wtedy nie ma organizacji – jest zbiór przypadków.

Podsumowanie

Problem hotelowego HR nie polega na tym, że „nie działa”. Problem polega na tym, że został źle pomyślany, źle osadzony i jest źle rozliczany.

Większość hoteli oczekuje od HR stabilizacji, jakości i lojalności zespołu, jednocześnie nie dając mu mandatu, narzędzi ani odpowiedzialności za wynik. To nie jest paradoks – to systemowa sprzeczność.

Dopóki HR nie stanie się częścią operacji, dopóki nie zacznie pracować na liczbach, procesach i realnych decyzjach – będzie funkcją fasadową. Ładną w narracji. Drogą w skutkach. I nieskuteczną tam, gdzie liczy się najbardziej: na froncie hotelu.

Hotelowy HR często sprawia wrażenie profesjonalnego zaplecza zarządzania personelem, ale w praktyce bywa oderwany od realiów operacyjnych hoteli. W artykule pokazuję, dlaczego HR w hotelarstwie staje się iluzją, jakie są tego konsekwencje dla zespołów i wyników oraz co musi się zmienić, aby pełnił realną, strategiczną rolę w organizacji.

Hotelowy HR często kuleje, bo zazwyczaj działa w rzeczywistości, której… w hotelarstwie po prostu nie ma.

Biorąc pod uwagę specyfikę branży – wysoką rotację, niski próg wejścia, chroniczne niedobory pracowników – HR w hotelu powinien być strategicznym departamentem.
Może nie na poziomie działów operacyjnych, które codziennie dowożą usługę hotelową i realny wynik przedsiębiorstwa, ale wciąż blisko centrum gry.

Tymczasem coraz częściej przypomina dział-karykaturę:
oderwany od gościa, od zespołu i od konsekwencji własnych decyzji.

HR chce zarządzać procesami, ale nie chce – i często nie potrafi – odpowiadać za ich wynik.

Iluzja zarządzania w hotelowym HR

HR w hotelu jest systemową iluzją zarządzania nie dlatego, że jest zbędny – wręcz przeciwnie – ale dlatego, że działa poza realiami operacji, gdzie każdy błąd kosztuje: pieniądze, ludzi i stabilność zespołu.

Tak jak HR w okrzepniętych branżach i organizacjach ma jasno zdefiniowane role i odpowiedzialności, tak w hotelarstwie – w mojej ocenie – nie ma na siebie pomysłu. Co najmniej.

Efekt?

• procesy, których nikt nie wdraża,
• narracja o „jakościowym wsparciu”, która niczego nie zmienia,
• regulaminy, których nikt nie czyta,
• miękkie inicjatywy przy problemach… twardych.

I zero odpowiedzialności operacyjnej.

Realia operacyjne hoteli a HR

W dziesiątkach hoteli wygląda to podobnie:
HR projektuje onboarding, rekrutację, komunikację. Tyle że nie uwzględnia sezonowości, absencji, presji operacyjnej ani tego, że pracownicy liniowi nie mają „czasu na standardy”.

W praktyce powstaje dział, który:

• zabiera czas,
• produkuje dokumenty,
• generuje zalecenia,
• nie dowozi efektu.

Nie nazwę tego „darmozjadami” – choć wielu managerów tak mówi.
To po prostu nietrafiony, oderwany od operacji system, który bardzo często nie rozumie hotelarstwa.

Dlaczego problem HR w hotelu nie jest personalny

Nie chcę też być złośliwy.
Przez analogię do niskiego progu wejścia na stanowiska liniowe w hotelarstwie, podobnie bywa w HR. To również dział, do którego trafiają osoby z przypadku.

Konsekwencja?

Pozorna profesjonalizacja i komfort właściciela, że „ktoś czuwa”, podczas gdy zespoły wciąż zostają same sobie.
HR, który nie ogarnia operacji, zaczyna zajmować się tym, co najłatwiejsze: narracją.

Warsztatami.
Projektami.
Wartościami.

Wszystko brzmi dobrze.
Tylko że rotacja, wypalenie, brak ról i brak odpowiedzialności managerskiej nie dzieją się w prezentacjach.
One dzieją się na froncie.

Co HR w hotelu powinien robić naprawdę

HR powinien być partnerem operacji, nie jej recenzentem.

Czyli:

• zejść do zespołów i na front,
• uczestniczyć w grafiku, onboardingu i analizie rotacji,
• mierzyć skuteczność działań, a nie liczbę szkoleń,
• współodpowiadać za wynik operacyjny.

Dopóki HR nie stanie się działem osadzonym w liczbach i realiach, pozostanie cieniem departamentu, którym mógłby – i powinien – być.

I nie tylko ja widzę w tym obszarze realną rolę strategiczną.
Pytanie brzmi, czy branża wreszcie zdecyduje się ją wziąć na serio.

Podsumowanie

HR w hotelu nie jest problemem samym w sobie – problemem jest jego oderwanie od operacji, liczb i odpowiedzialności za wynik. Bez obecności „na froncie”, bez współodpowiedzialności za rotację, grafik, onboarding i efektywność zespołów, dział HR pozostaje jedynie narracją o zarządzaniu ludźmi. Dopiero HR osadzony w realiach hotelowej codzienności może stać się rzeczywistym partnerem operacji i realnym wsparciem dla właścicieli, dyrektorów i zespołów.

Jeśli ktoś szuka „oszczędności” w HR, to warto pamiętać, że w hotelu takie cięcia potrafią się zemścić szybciej niż Excel zdąży to policzyć – czasem 800 godzin robi się 1400.

1000 – 200 = 1400. Dlaczego cięcie godzin w hotelu kończy się drożej

Zaczyna się niewinnie – jak zwykle od Excela

W wielu hotelach ten sam scenariusz powtarza się z uporem godnym lepszej sprawy. Zaczyna się niewinnie – jak zwykle od Excela.

Operacja planuje 1 000 godzin pracy zespołu. Nie jest to liczba przypadkowa. Wynika z realnego obłożenia, liczby zadań i podstawowej logiki działania hotelu oraz tego departamentu.

To jest minimum operacyjne – liczba godzin, poniżej której nie da się utrzymać standardu usług, ciągłości procesów i bezpieczeństwa operacji, niezależnie od tego, jak bardzo „chcielibyśmy” ją obniżyć.

Na tym etapie pojawia się jednak głos, najczęściej z góry: trzeba ciąć. Propozycja brzmi: zejdźmy do 800 godzin. Ma to sens w arkuszu kalkulacyjnym. Gorzej w rzeczywistości.

W zespole rodzi się napięcie. Najpierw ciche, potem coraz głośniejsze. Ludzie wiedzą, że 800 godzin nie da się obronić operacyjnie, zwłaszcza przy rosnących oczekiwaniach gości i zmienności dobowej. W końcu pojawiają się pierwsze odejścia. Jedni nie chcą pracować w warunkach permanentnego przeciążenia, inni mają po prostu dość. Braki kadrowe tylko pogłębiają problem.

Gdzie pojawia się prawdziwy koszt: rotacja, wdrożenia, nadgodziny

Tu zaczyna się prawdziwy koszt. Trzeba rekrutować nowych pracowników, wdrażać ich, prowadzić więcej zmian „na styk”, żonglować grafikiem i pokrywać luki nadgodzinami. Kiedy jakość spada, robi się nerwowo. Gdy kończą się ręce do pracy – robi się drogo.

W tym momencie „koszt godziny” przestaje być stawką z umowy. Zaczyna obejmować koszt rotacji, koszt wdrożenia, koszt nadgodzin i koszt spadku jakości – elementy realne, ale rzadko ujmowane w pierwotnych kalkulacjach.

I wtedy dzieje się magia odwrotnej optymalizacji: z cięcia godzin robi się ich eksplozja. Hotel kończy nie na 800, tylko na 1 400 godzinach pracy. To 400 godzin więcej od w pełni uzasadnionego planu i aż 600 godzin więcej względem „decyzji biznesowej”.

Efekt uboczny decyzji, która miała przynieść oszczędność.

Excel nie widzi tego, czego nie liczymy

To są ukryte koszty operacyjne, które rzadko trafiają do modeli finansowych, bo są trudniejsze do oszacowania i nie mieszczą się w prostych tabelach.

Mechanizm jest zawsze ten sam – w Excelu wszystko się zgadza, bo Excel nie widzi tego, czego nie liczymy:

• rotacji,
• czasu wdrożeń,
• spadku jakości,
• utraconych rezerwacji wynikających z przeciążenia zespołu,
• frustracji ludzi, którzy zamiast pracować, przetrwają dzień,
• i gościa, który już nie wróci.

Cięcie to nie optymalizacja

Dlatego największym błędem w HR i zarządzaniu jest mylenie cięcia z optymalizacją. Cięcie minimum operacyjnego jest kardynalnym błędem wprost wpływającym na rentowność.

Z pozoru oszczędność, w praktyce – kosztowne konsekwencje.

Hotelarstwo ma swoją prostą logikę. Ludzie nie są kosztem. Kosztem jest ich brak.

Przytoczony przykład 1000 – 200 = 1400 nie jest teorią. To realny case, którego byłem częścią.

Podsumowanie

Historia „1000 – 200 = 1400” to nie matematyczna prowokacja, ale realny mechanizm znany z hotelowej operacji. Gdy decyzje o redukcji godzin zapadają ponad głowami operacji, pojawiają się przeciążenia zespołu, odejścia pracowników i chaos w grafiku. W efekcie hotel płaci więcej – finansowo i wizerunkowo. Tekst przypomina prostą, choć często ignorowaną prawdę: w hotelarstwie ludzie nie są kosztem. Kosztem jest ich brak.

Najczęstsze pytania hotelarzy

Dlaczego cięcie godzin pracy w hotelu często kończy się większym kosztem?
Bo redukcja poniżej minimum operacyjnego uruchamia rotację, nadgodziny i spadek jakości. W efekcie hotel „odrabia braki” drożej niż planował.

Jak rozpoznać, że grafiki są już poniżej minimum operacyjnego?
Pojawiają się stałe nadgodziny, „zmiany na styk”, spadek jakości oraz przeciążenie zespołu, które szybko prowadzą do rotacji.

Co Excel pomija w decyzjach o redukcji godzin?
Koszt rotacji, czas wdrożeń, spadek jakości, utracone rezerwacje i efekt gościa, który już nie wróci.

Foto: pexels.com/@IvanS

To, że ktoś kupił nieruchomość w perfekcyjnej lokalizacji, nie oznacza, że zbuduje na niej świetny hotel.
To, że ktoś zbudował hotel, nie znaczy, że potrafi nim zarządzać.
To, że sprzedałeś hotel jako inwestycję, nie czyni Cię skutecznym operatorem.
To, że jesteś GM-em, nie znaczy, że potrafisz zarządzać, zarabiać i jednocześnie szanować ludzi.
To, że umiesz gasić pożary z gośćmi, nie znaczy, że potrafisz współpracować z zespołem.
To, że jesteś świetnym człowiekiem, nie oznacza, że jesteś efektywnym pracownikiem.
…

Wpadliśmy w pułapkę, którą można by nazwać akceptowalnym pozerstwem. W świecie, w którym coraz bardziej liczy się wrażenie, a nie weryfikowalna kompetencja, zbyt łatwo ulegamy efektowi halo. Przenosimy jedną pozytywną cechę, jedną udaną decyzję, jedno mocne wrażenie – na całość człowieka. Tworzymy sobie jego obraz, który nie ma nic wspólnego z pełnym spektrum realnych umiejętności.

I może właśnie dlatego branża hotelowa tak często myli aurę z kompetencją. Bo lubimy błysk. Lubimy narrację sukcesu. Lubimy ludzi, którzy „robią wrażenie”. A przecież w hotelarstwie, jak w życiu, liczy się codzienność – powtarzalna, żmudna, mało instagramowa praca, której efektów nie widać od razu.

Paradoks polega na tym, że żyjemy w czasach coraz większej specjalizacji, a mimo to – aurę eksperckości przenosimy z jednego atutu na wszystkie. Z jednej umiejętności robimy etat eksperta. Z jednej trafnej decyzji – status autorytetu. A potem dziwimy się, że projekt nie dowiózł, że hotel nie zarabia, że zespół nie wierzy.

Efekt halo to nie tylko zniekształcenie poznawcze. To też lustrzane odbicie naszych oczekiwań wobec świata. Bo może po prostu nadal wolimy wierzyć w obraz – zamiast w rzeczywistość.

Podsumowanie

Efekt halo to cichy architekt wielu błędnych ocen w hotelarstwie. Sprawia, że bardziej ufamy wizerunkowi niż wynikom, aurze niż faktom. A przecież w tej branży – jak w żadnej innej – liczy się nie to, jak coś wygląda, ale jak działa. Może więc warto częściej zdejmować aureole i patrzeć nie na to, kto błyszczy, lecz na to, kto naprawdę dowozi.

W branży hotelarskiej i gastronomicznej zdarza się to częściej, niż chcielibyśmy przyznać.
Gdy pojawia się problem kadrowy – choroba, urlop, nagła rezygnacja – system nie reaguje.
Reagują ludzie. Ktoś przychodzi z dnia wolnego. Ktoś inny zostaje na podwójnej zmianie.

I tak, wszystko działa. Ale tylko pozornie. Ponieważ takie działanie jest notorycznym działaniem de facto kryzysowym.

Bo jeśli organizacja musi być ratowana przez własnych pracowników, to znaczy, że nie jest organizacją. Jest zbiorem dobrych intencji.

Koszty, których nie widać w Excelu

Każda nieplanowana zmiana w grafiku ma swoją cenę – tylko że płacą ją nie właściciele, lecz pracownicy i ich bliscy. Niewidoczne w budżetach koszty ponoszą rodziny, partnerzy, przyjaciele – wszyscy, których plany zostają nagle zburzone, bo „trzeba było pomóc w pracy”.

Odwołane spotkania, przesunięte wyjazdy, opłacone bilety na koncert, które przepadają.
Dodatkowe godziny opieki nad dzieckiem. Czasem także realne wydatki: paliwo, transport, opłacone zajęcia, które przepadają.

To ekonomia emocjonalna, której nikt nie liczy, bo nie da się jej wstawić do rubryki w Excelu.
A jednak to właśnie te mikrostraty tworzą makroefekt – zmęczenie, frustrację, utratę zaufania do organizacji i zawodu.

Hotel, który buduje kulturę pracy opartą na „ciągłej gotowości”, w rzeczywistości przerzuca część kosztów prowadzenia działalności na życie prywatne swoich pracowników. I płaci za to później – w rotacji, absencjach i spadku zaangażowania.

Nie mamy zarządzania, mamy gaszenie pożarów

Większość hoteli i restauracji wciąż działa w modelu reaktywnym. Nie ma planu awaryjnego, systemu zastępstw, bufora kadrowego, odpowiedniej liczby etatów do godzin.

Co jest dla mnie największym kuriozum. Ponieważ jeśli chcemy utrzymać jakiś pewien standard – mniejsza teraz jaki, ale założony przez nas – to pewna liczba wymaganych godzin musi zostać przepracowana. Po prostu nie da się inaczej. Nie da się uciec od rzeczywistości.

Tak więc koszty zostaną przepracowane, tylko zamiast np. dwoma pracownikami bez napięć, robimy to jednym – w konflikcie.

W arkuszu Excela brakuje jednej osoby, więc ktoś musi wziąć dwie zmiany. Zespół znowu się „spina”, a dyrektor dziękuje, że „uratowali sytuację”. Tyle że sytuacja nie została uratowana. Została odroczona.

Bo za tydzień zmęczony człowiek popełni błąd. A za miesiąc – odejdzie.

System nie działa, bo nie istnieje

W dobrze zarządzanych organizacjach błędy są wkalkulowane. W hotelach – nie.

Gdy choruje recepcjonista, to nie system rezerwowy rozdziela ruch, tylko ktoś z innego działu staje na froncie. Gdy nie przyjdzie kucharz, nie uruchamia się plan B, tylko… (tu nawet nie będę pisał – gdyby osoby spoza branży, tj. goście, to czytali).

To nie jest zarządzanie – to improwizacja. A improwizacja bywa romantyczna tylko w filmach.

Organizacja, która naprawdę działa, ma struktury, które reagują. Nie przez „telefon do przyjaciela” – czyli pracownika z prośbą nie do odrzucenia: „weź przyjdź” – ale przez plan ciągłości operacyjnej, rezerwę kadrową, systemy rotacyjne i uczciwie policzony koszt absencji.

Branża wciąż myli wspólnotę z organizacją

Hotel to nie rodzina. Rodzina się wspiera, improwizuje, „trzyma się razem”. Ale organizacja – działa systemowo. W rodzinie „wszyscy pomagają, bo tak trzeba”. W organizacji – każdy wie, co ma zrobić, bo system to przewidział.

I to jest zasadnicza różnica. Bo wspólnota emocji nie zastąpi struktury. A empatia, bez procedury, kończy się wypaleniem.

Zmieniamy logikę: z „pomóżmy sobie” na „pomóżmy systemowi działać”

Branża HORECA opiera się na ludziach, którzy „zawsze coś wymyślą”. Ale teraz musi się nauczyć opierać na systemach, które działają nawet wtedy, gdy nikogo nie trzeba ratować. Bo prawdziwa dojrzałość biznesowa zaczyna się wtedy, gdy to nie ludzie łatają grafik, tylko system chroni ludzi.

Podsumowanie

Polskie HORECA dojrzewa. Ale wciąż zbyt wiele obiektów funkcjonuje według logiki improwizacji – nie organizacji.

To nie ludzie mają łatać grafiki. Nie rodziny mają ratować obsadę. To system ma być zaprojektowany tak, by chronić człowieka – nie odwrotnie.

Dopiero wtedy gościnność stanie się pełna – nie tylko wobec gościa, ale i wobec pracownika (pisze o tym zresztą bardzo mocno Will Guidara w Unreasonable Hospitality).

Bo hotel, który nie dba o własnych ludzi, nigdy nie stworzy kultury, w której naprawdę dba się o gości.

Foto: Gemini

Dwa pytania, które powinny być Twoim codziennym drogowskazem w hotelu

Są takie pytania, które działają jak kompas. Pomagają wrócić na kurs, gdy gubisz się w gąszczu operacyjnych decyzji, procedur, oczekiwań i frustracji. Dwa z nich – proste w formie, lecz (czasem) niewygodne w konsekwencjach – powinny towarzyszyć każdemu hotelarzowi każdego dnia i może jeśli nie przy każdej to przy większości decyzji.

Gdzie tu jest biznes? Gdzie tu jest gościnność?

1. Gdzie tu jest biznes?

To pytanie nie oznacza cynizmu. Nie chodzi o szukanie zysku za wszelką cenę. Ani też traktowania gościa jako numeru. Czego jestem największym wrogiem. W największych nawet resortach, gdzie miałoby to racjonalne uzasadnienie. 

Ale chodzi o świadomość – hotel to przedsiębiorstwo. Ma zarabiać. Musi zarabiać – jeśli ma istnieć. Bez przychodów nie będzie wypłat, remontów, nowych ręczników, nowoczesnej infrastruktury. Nie będzie… hotelu.

Codzienne decyzje operacyjne bardzo często opierają się na dobrych intencjach, ale nie zawsze na chłodnej kalkulacji. Kiedy rozpieszczamy gości dodatkowymi usługami bez świadomości ich kosztów, kiedy zatrudniamy ponad realne potrzeby, „bo lepiej mieć więcej ludzi”, albo gdy z obawy przed podniesieniem ceny dusimy potencjał przychodu – zapominamy o tym, że na końcu musi się to wszystko finansowo spiąć. 

„Gdzie tu jest biznes?” to pytanie, które sprowadza na ziemię i przywraca trzeźwe myślenie. To filtr, który pomaga rozróżnić gest gościnności od kosztownej naiwności.

Nie oznacza to, że wszystko trzeba liczyć na chłodno. Ale oznacza, że trzeba liczyć w ogóle.

2. Gdzie tu jest gościnność?

To pytanie z kolei chroni Cię przed zamianą hotelu w maszynkę do liczenia pieniędzy – w fabrykę gościnności, tj. pustej obietnicy, której nie jesteś w stanie dowieźć gościom. 

Przypomina, że hotel to nie tylko nocleg – nie accommodation a hospitality business. Gość jest początkiem i końcem w realizowaniu celu biznesowego przedsiębiorstwa jakim jest hotel. Model biznesowy tego przedsiębiorstwa opiera się na opiece nad gośćmi i dostarczaniu im doświadczeń. 

W ferworze operacyjnym łatwo zapomnieć, że każdy regulamin, każda procedura i każde „nie da się” ma po drugiej stronie człowieka – gościa, który często nie zna naszych ograniczeń, ale doskonale wyczuwa naszą postawę. Jeśli nie ma w nas odruchu troski, jeśli reagujemy automatycznie, sztywno, bez odrobiny elastyczności – wtedy gościnność schodzi na dalszy plan. 

Pytanie „gdzie tu jest gościnność?” nie wymaga wielkich budżetów. Wymaga jedynie świadomości, że hotele nie istnieją dla procedur, tylko dla ludzi.

Równowaga na linie

Hotelarz idzie codziennie po cienkiej linie rozwieszonej między rentownością a relacją. Z jednej strony – liczby, koszty, rentowność metrów kwadratowych. Z drugiej – emocje, uśmiechy, detale, które sprawiają, że gość czuje się ważny. Przechylenie się w którąkolwiek stronę grozi upadkiem. Jeśli skupisz się wyłącznie na wyniku finansowym, Twój hotel zacznie przypominać call center z łóżkami. Jeśli zatracisz się w serdeczności, zapomnisz, że rachunki same się nie zapłacą.

Sztuką nie jest wybieranie między jednym a drugim – sztuką jest balansowanie. Codziennie. Z czujnością i pokorą. Decyzja o zmianie ceny, o obsadzie zmian, o tym, czy przymknąć oko na prośbę gościa – każda z nich wymaga spojrzenia z dwóch perspektyw naraz. Nie zawsze znajdziesz idealną równowagę, ale sam fakt, że próbujesz ją utrzymać, czyni Cię prawdziwym hotelarzem. Nie urzędnikiem. Nie marzycielem. Tylko kimś, kto potrafi połączyć cel i człowieka.

To nie filozofia. To praktyka

Pytania „gdzie tu jest biznes?” i „gdzie tu jest gościnność?” nie są akademickie. To pytania codzienne – jak sprawdzenie, czy pokój jest gotowy albo odebrany telefon przez dział rezerwacji. Mają być powtarzane. Mają być niewygodne. Mają być źródłem decyzji, nie frazesem na szkoleniu.

Jeśli zaczniesz je sobie zadawać naprawdę, z czasem zauważysz coś jeszcze: że najlepsze decyzje hotelowe to te, w których biznes i gościnność nie są w konflikcie, ale się uzupełniają.

Gość zadowolony wraca – to zysk. Dobrze przeszkolony zespół działa szybciej i lepiej – to oszczędność. Jasne zasady i elastyczność – to zarówno efektywność, jak i satysfakcja.

Właśnie tam – na styku tych dwóch pytań – zaczyna się efektywne hotelarstwo. Nie mechaniczne, nie przypadkowe, nie na oślep. Ale świadome. Zbalansowane. Ludzkie i skuteczne.

To nie jest łatwa droga. Ale jeśli miałbyś iść tylko z dwoma drogowskazami – niech to będą właśnie one.