Wraz z powstaniem chrześcijaństwa rozpoczęło się pielgrzymowanie – indywidualne i grupowe podróże związane z miejscami kultu. Pielgrzymi potrzebowali odpoczynku i noclegu w czasie drogi, jak również w miejscach docelowych.

Początkowo funkcję taką spełniały gminy chrześcijańskie i kościoły, następnie klasztory i opactwa, aby z czasem wykształciły się dedykowane podróżnym domy pielgrzyma. Lokowane były one przy obiektach sakralnych. Usługi świadczone były zarówno nieodpłatnie jak i odpłatnie. Otwartość na potrzebujących schronienia (nie tylko pielgrzymów) wywodziła się z istoty chrześcijaństwa. Zgodnie z nią „opieka nad obcymi była powinnością lokalnej społeczności, (…) miała charakter instytucjonalny i dotyczyła zarówno gości, jak i osób ubogich”[1]. Sobór w Nicei w 325 roku formalnie zalecił, aby udostępniano w miastach gospody dla podróżujących, które zwano xenodochiumi. W literaturze można znaleźć obrazowe określenie, które nazywa “Kościół katolicki jako pierwszą “sieć” hotelową świata” [2].

W międzyczasie po powstaniu Islamu, pielgrzymki i handel doprowadziły do tworzenia licznych karawanserajów – miejsc noclegowych na szlakach karawan i w miastach. Ponadto w Azji na terenach dzisiejszych Chin i Mongolii, pierwsze informacje o powstających miejscach noclegowych, podobnych do europejskich, zaczęły pojawiać się w wieku XIII.

Karol Wielki na przełomie wieków VIII i IX wydał edykt nakazujący klasztorom i kościołom prowadzenie hospicjów dla podróżnych. Edykt Karola był podstawą do rozwoju usług gościnnych. Wpłynął na wzrost sieci obiektów noclegowych na głównych szlakach pielgrzymkowych Anglii, Francji i Niemiec, a skoncentrował się w Szwajcarii (w jej aktualnych granicach) ponieważ tamtędy prowadziły drogi do Rzymu. Stąd między innymi Szwajcaria szczyci się najstarszymi tradycjami hotelarskimi w Europie. Klasztor w St. Gallen posiadał w swojej infrastrukturze gospodę dla podróżnych już w IX wieku. Poziom przedsięwzięcia i zakres “rynku usług noclegowych” w owym czasie przedstawia nam liczba osób, którzy byli goszczeni w klasztorach na przełęczach alpejskich. W ciągu roku było to ponad 30 000 podróżnych potrzebujących noclegu. Pierwsza wzmianka o hospicjach dla pielgrzymów na przełęczach alpejskich pochodzi z 882 roku, która odnotowuje powstanie takich na przełęczach Septimar i Świętego Bernarda. W późniejszym czasie rozporządzenia regulujące usługi gościnne wydał także król francuski Ludwik IX Święty w 1254 roku. Z kolei w Niemczech prawo magdeburskie z 1266 roku wprowadziło przepisy dla właścicieli miejsc noclegowych.

Zapotrzebowanie pielgrzymów wykraczało często poza możliwości infrastruktury kościelnej, dlatego budowane były również prywatne miejsca spoczynku. Najstarszym takim obiektem w Anglii była gospoda Trip to Jerusalem z 1189 roku. I jeśli wierzyć przekazom, istnieje do dziś w Nottingham pod nazwą Ye Olde Trip To Jerusalem. Jak nazwa wskazuje mogła ona również służyć rycerzom, biorącym udział w trwających w owym czasie wyprawach krzyżowych. Same wyprawy krzyżowe również stymulowały wzrost liczby rycerskich hospicjów na terenach Ziemi Świętej.

Ruch pielgrzymkowy wymusił zwiększenie liczby hospicjów we Włoszech, które stały się głównym miejscem docelowym pielgrzymek. Tam też powstają pierwsze stowarzyszenia właścicieli domów noclegowych w postaci cechów. Pierwszy powstał w Wenecji w 1356 roku, kolejne w Sienie, Rzymie i Florencji. W tym czasie Włochy stały się dominującym rynkiem usług gościnnych. Wenecja w roku 1317 posiadała 16 obiektów, które dedykowane były różnym gościom względem zamożności. Takich kategorii było pięć: le case, le hostarie, le coquine – dla gości zamożniejszych i le caneve, le taverne – dla uboższych.

Nazwy niektórych włoskich hoteli historia zachowała do teraźniejszości. Istniały wtedy m.in. hotel Albergo del Sole w Bolzano, Del Bo z Padwy (informacja pochodzi z 1364 roku), Domicilium w Villach oraz In drey Kronen w Trydencie (informacja z 1419 roku). Na koniec wieku XIV we Florencji znajdowało się około 600 hospicjów. Również wtedy pojawiają się pierwsze inicjatywy międzynarodowe. Znamy bowiem nazwy dwóch ówczesnych włoskich hoteli należących do Niemców – Deutsches Huas i Leone Bianco.

Nowożytne hotelarstwo, aczkolwiek dalekie od tego jakie znamy dzisiaj, zaczęło rozwijać się od XV wieku. Wtedy to w Anglii i we Francji powstały kolejne w Europie regulacje dotyczące komercyjnego świadczenia usług noclegowych w ówczesnych gospodach.

Przypisy:

Literatura:

Andrews S., Introduction To Tourism and Hospitality Industry, Tata McGraw-Hill Education, New Dehli 2007.

Kowalczyk A., Geografia hotelarstwa, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2001.

Panasiuk A., Szostak D. (red.), Hotelarstwo. Usługi – eksploatacja – zarządzanie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008.

Sidorkiewicz M., Pawlicz A., Propedeutyka hotelarstwa. Ujęcie ekonomiczne, Difin, Warszawa 2015.

Foto: wikipedia.org (Justin Cormack/Justinc)