150 lat „Hotel Management” – historia pisma, które opowiada dzieje całej branży

W 2025 roku amerykański magazyn Hotel Management świętuje swoje 150-lecie. To imponujący jubileusz, który przypomina, jak długą i bogatą historię ma komercyjne hotelarstwo – i jak wiele można się nauczyć, sięgając do doświadczeń tych, którzy branżę tworzyli na długo przed nami.

Od „Hotel World” do „Hotel Management”

Korzenie dzisiejszego pisma sięgają 1875 roku, kiedy w Stanach Zjednoczonych powstał magazyn Hotel World – jedno z pierwszych branżowych czasopism poświęconych profesjonalnemu prowadzeniu hoteli i restauracji.
Z biegiem lat tytuł przechodził liczne transformacje, łączył się z innymi wydawnictwami (m.in. Hotel & Motel Management), aż w 1922 roku narodził się współczesny Hotel Management.

Dziś to jedno z najstarszych i najbardziej opiniotwórczych mediów branży hospitality na świecie. Jego treści kierowane są do właścicieli hoteli, inwestorów, menedżerów, marketerów, architektów wnętrz i dostawców technologii. Publikacje HM to nie tylko raporty i trendy, ale też swoista kronika ewolucji gościnności – od XIX-wiecznych recepcji po automatyzację i sztuczną inteligencję.

1. Komercyjne hotelarstwo istnieje co najmniej 150 lat

Historia Hotel Management dowodzi, że zorganizowane hotelarstwo nie jest wynalazkiem naszych czasów. To branża o ponad półtorawiekowej tradycji, w której już w XIX wieku dyskutowano o jakości obsługi, standardach pokoi, segmencie gości czy budowaniu reputacji.

Powstały wtedy pierwsze wzorce recepcji, pokojów, zasad obsługi i systemów rezerwacyjnych – najpierw papierowych, potem telefonicznych. Wielu z nas myśli, że pojęcia takie jak revenue management czy guest experience to efekt współczesnych konferencji. Tymczasem większość tych zasad istniała już sto lat temu, tylko w innych narzędziach i realiach.

Z tej perspektywy jubileusz Hotel Management to nie tylko rocznica pisma, ale symbol ciągłości wiedzy i praktyki, która przez 150 lat udowadniała, że gościnność jest przede wszystkim procesem.

2. W Polsce wciąż często wyważamy otwarte drzwi

Patrząc na tę historię z perspektywy polskiego rynku, trudno oprzeć się refleksji: ile z tych sprawdzonych rozwiązań faktycznie stosujemy, a ile wciąż odkrywamy od nowa?

Polskie hotelarstwo rozwija się dynamicznie, ale wciąż cierpi na brak ciągłości – każdy obiekt, każdy zespół, każda nowa generacja menedżerów zdaje się zaczynać wszystko od zera.
Widać to w obszarach takich jak:
– standaryzacja obsługi recepcji,
– zarządzanie satysfakcją gościa,
– revenue management,
– digitalizacja procesów housekeepingowych,
– czy budowanie kultury organizacyjnej front office.

Na rynkach zachodnich to tematy osadzone, zdefiniowane, udokumentowane. W Polsce wciąż często traktowane jako „eksperyment”.
To nie zarzut, raczej sygnał: mamy dostęp do ogromnej bazy wiedzy – wystarczy po nią sięgnąć. Wystarczy przestać wyważać drzwi, które gdzie indziej od dawna stoją otworem.

Na zakończenie

150 lat „Hotel Management” to nie tylko historia jednego magazynu. To opowieść o branży, która przez półtora wieku uczy się łączyć tradycję z nowoczesnością.
Jeśli chcemy, by polskie hotelarstwo było dojrzałe, nie potrzebujemy rewolucji. Wystarczy, że zaczniemy korzystać z wiedzy, która już istnieje. Bo w hotelarstwie – tak jak w życiu – nie zawsze trzeba wymyślać nowy klucz, żeby otworzyć te same drzwi.

Na przestrzeni dziejów potrzeba noclegu była zaspokajana w różnorodny sposób. Usługi hotelarskie istniały odkąd odnotowuje to historia w źródłach pisanych. Oczywiście nie miały one postaci współczesnego hotelarstwa. Jednak w całej swej historii, mają wiele cech wspólnych, w tym tak kluczowe jak bezpośrednia obsługa gości, której celem jest zaspokojenie wielu podstawowych potrzeb człowieka.

jeśli uważasz wpis za wartościowy!

Rozpoczynam serię wpisów, w których postaram się przedstawić historię gościnności – szeroko rozumianych usług gościnnych, hotelarstwa, hoteli i pozostałych obiektów noclegowych.
Pierwszy artykuł przedstawia początki, od czasów zamierzchłych, poprzez Starożytność na przełomie er kończąc.
Zachęcam do lektury!

Początek zorganizowanych usług gościnnych notuje się na ok. 3000 rok p.n.e. Świadczone były przez obiekty znajdujące się przy najbardziej uczęszczanych traktach handlowych. Podstawowymi usługami były nocleg i przetrzymanie transportowanego bagażu. Nocleg odbywał się zazwyczaj w wieloosobowych izbach, na tych samych łóżkach. Zatem poziom higieny takich miejsc nie był wysoki.

Najstarsze obiekty spełniające funkcje noclegowe pochodzą z Bliskiego Wschodu, Afryki północnej i Azji. Na Bliskim Wschodzie i w semickim kręgu kulturowym gościnność koncentrowała się na indywidualnie świadczonych usługach pomiędzy przyjmującym i przybyszem. Gospodarza i gościa łączyły wynikające ze zwyczajów powinności umożliwiające wzajemną pomoc.

Kodeks Hammurabiego z XVIII wieku p.n.e. zawierał pierwsze w historii zapisy dotyczące prawa i zasad gościnności.

Ślady pierwszych dedykowanych usługom noclegowym obiektów, tzw. karawanserajów – najstarszych domów zajezdnych – archeolodzy odnajdują na terenach współczesnego Libanu, Syrii, Iraku i Egiptu. Stawiane były przez lokalną społeczność, która była także ich właścicielem. Początkowo w formie prostokąta z trzema izbami, potem na planie kwadratu. Miały służyć za schronienie ludziom, zwierzętom jak też przewożonym towarom.

W XI wieku p.n.e. istniał w Egipcie zajazd dla cudzoziemców w egipskim Memfis. Herodot z kolei w swoich pismach informuje o oberżach na terenie Persji. Wzmianki o gospodach w starożytności wymieniają następujące miastach ich lokalizacji: Ur, Lagasz oraz Kisz.

Najstarszy odnaleziony obiekt archeologiczny, który mógł pełnić funkcje hotelarskie pochodzi z greckiej Olimpii w której od VII wieku p.n.e. goszczono pielgrzymów przybywających czcić Zeusa. Obiekt podobnego przeznaczenia mieścił się także w Knossos na Krecie – zawierał basen i bieżącą wodę.

Miejsce takie nosiło nazwę pandokia (także pandoktia, pandokeia). Budowane były najczęściej w pobliżu miejsc kultu religijnego i igrzysk. W literaturze wymienia się również m.in. Delfy, Korynt, Efez i Syrakuzy.

Ponadto w starożytnej Grecji obiekty o funkcjach noclegowych stawiane były przy drogach jako zajazdy. Grecy budowali też katagogia – obiekty pełniące funkcje noclegowe, będące jednocześnie źródłem dochodu dla państwa. Pobierały bowiem od podróżnych przybywających do Grecji podatki i cła. Mieściły się głównie w portach.

Trzecim rodzajem obiektów noclegowych były stoa, należące do prywatnych właścicieli a zajmujące się usługami handlowo-pobytowymi. Znane są też obiekty zbudowane przy kąpieliskach i źródłach leczniczych w Epidaurus na Peloponezie i Aidepsos na wyspie Eubei.

Sformalizowane usługi gościnne, pod kontrolą państwa, pojawiły w czasie panowanie Cesarstwa Rzymskiego. Gospody i zajazdy (łac. mansiones i stationes) stawiane były przy rozległej sieci dróg, aby móc służyć cesarskim urzędnikom w podróżach po Imperium. Zaplecze noclegowe było tak rozplanowane, aby równomiernie pokryć znaczną część terytorium. Obiekty w założeniu miały mieścić się od siebie w odległości jednego dnia jazdy konnej. Często były to miejsca wielofunkcyjne mające także część rekreacyjną jak sauny i łaźnie. I przestrzeń zewnętrzną w postaci ogrodów i wybiegów dla koni. Prace archeologiczne prowadzone w Pompejach odsłoniły także pralnie, pokoje do masaży i stanowiska czyszczenia obuwia.

Część obiektów noclegowych służyła jedynie wypoczynkowi – zwłaszcza w już wtedy istniejących miejscowościach turystycznych (Ostia, Tivoli) – pełniąc albo funkcję drugiego domu albo normalnego hotelu. W uzdrowiskach rzymskich (Stabias, Kanobus) oferowano bogaty zakres usług „począwszy od łaźni, term i masaży, a skończywszy na pięknych niewolnicach”[1].

Cesarstwo sprawowało „państwową kontrolę jakości usług gościnnych”[2]. Regulacje „na których bazują współczesne nowoczesne kodeksy cywilne”[3], dotyczyły i obejmowały szereg aspektów oraz obowiązków właścicieli: położenie obiektu, sposób budowy, nazwę miejsca, oznakowanie i nazewnictwo szyldu, a także nakładały na gospodarza odpowiedzialność za rzeczy podróżnych.

Do egzekwowania przepisów państwo wyznaczało edyli – specjalnych urzędników, których zadaniem było dbanie o ład i porządek w miejscach oferujących noclegi. Istniały zawody profesjonalnie pałające się gościnnością. Wśród nich caupo – prowadzący gospodę i stabularius – gospodę oraz przyległe jej gospodarstwo rolne.

Idea gościnności jest nierozerwalnie związana z judaizmem, a później z rozwojem chrześcijaństwa. Na kartach Biblii Starego Testamentu pojęcie gościnności i jego pochodne są najczęściej pojawiającymi się terminami. Uważny czytelnik fragmentu Biblii o narodzeniu Jezusa w Betlejem, zwróci uwagę, że narodził się w stajence ponieważ jego rodzice nie znaleźli miejsca w gospodzie. Z pewnością autor miał na myśli jedną z wyżej opisanych rzymskich gospód.

C.D.N.

Literatura:
Andrews S., Introduction To Tourism and Hospitality Industry, Tata McGraw-Hill Education, New Dehli 2007.
Błądek Z., Tulibacki T., Dzieje krajowego hotelarstwa. Od zajazdu do współczesności, Wydawnictwo Albus, Poznań 2003.
Kowalczyk A., Geografia hotelarstwa, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2001.
Panasiuk A., Szostak D. (red.), Hotelarstwo. Usługi – eksploatacja – zarządzanie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008.
Piasta J., Marketing w hotelarstwie, Jacek Piasta – Doradztwo, Warszawa 2007.
Sidorkiewicz M., Pawlicz A., Propedeutyka hotelarstwa. Ujęcie ekonomiczne, Difin, Warszawa 2015.

Foto: wikipedia.org