Pomysł, który nie zaczynał się od turystyki

Historia tego miejsca zaczęła się od prostej obserwacji – tradycyjna architektura polskiej wsi znika w bardzo szybkim tempie. Drewniane domy, które jeszcze kilkadziesiąt lat temu były naturalnym elementem krajobrazu, są dziś rozbierane, opuszczane lub zastępowane nową zabudową.

Z punktu widzenia codziennego życia jest to proces zupełnie zrozumiały. Nowe domy są wygodniejsze, tańsze w utrzymaniu i lepiej odpowiadają współczesnym standardom. Jednakże wraz z nimi znika pewien fragment kulturowego krajobrazu.

Właśnie z takiej obserwacji pojawił się pomysł, który trudno nazwać klasycznym projektem turystycznym. Jak mówi Andrzej Wilczyński, właściciel Przysiółka:

Te domy były przeznaczone do rozbiórki. Gdybyśmy ich nie zabrali, po prostu by zniknęły.

Zamiast budować nowe obiekty, zaczęto więc ratować stare. Domy przeznaczone do rozbiórki były rozbierane w miejscach, w których stały od dziesięcioleci, a następnie przewożone i składane ponownie w jednym miejscu. W ten sposób zaczęła powstawać wieś, której wcześniej nie było.

Wieś zbudowana z historii

Proces przenoszenia domów jest w tym projekcie kluczowy. Każdy z nich ma własną historię i pochodzi z innego miejsca. Jak podkreśla twórca Przysiółka:

Każdy dom został rozebrany w miejscu, w którym stał kilkadziesiąt albo sto lat, a potem przewieziony tutaj i złożony od nowa.

Warto przy tym podkreślić jedną rzecz – nie jest to stylizacja ani park etnograficzny w klasycznym rozumieniu tego słowa. W Przysiółku Spore nie buduje się nowych domów „w stylu ludowym”.

Każdy z obiektów jest autentyczną konstrukcją przeniesioną z innego miejsca. Wraz z nim przenosi się fragment historii konkretnego regionu – technikę budowy, układ przestrzeni, detale architektoniczne.

To nie jest skansen. To jest normalna wieś, tylko zbudowana z domów, które uratowaliśmy.

Z czasem powstaje coś więcej niż kolekcja budynków. Powstaje spójna przestrzeń, która zaczyna funkcjonować jak prawdziwa wieś.

Od idei miejsca do gościnności

Z punktu widzenia turystyki interesujące jest jednak coś jeszcze. Przysiółek Spore nie powstał jako produkt turystyczny w klasycznym rozumieniu tego pojęcia.

Najpierw pojawiła się idea ratowania architektury i tworzenia miejsca, które ma sens samo w sobie. Dopiero później pojawiła się możliwość przyjmowania gości.

W praktyce oznacza to odwrócenie typowej logiki projektów turystycznych. Zazwyczaj zaczynamy od pytania:

• jaki produkt stworzyć

• dla jakiego segmentu rynku

• w jakim modelu biznesowym.

Tutaj punktem wyjścia była wizja miejsca.

Autorskie miejsca gościnności

To zjawisko nie jest zresztą odosobnione. W wielu projektach, które można określić mianem autorskich miejsc gościnności, najpierw pojawia się koncepcja przestrzeni lub stylu życia, a dopiero później funkcja noclegowa.

Gościnność jest w takich przypadkach naturalnym rozszerzeniem miejsca, a nie jego głównym celem. Goście przyjeżdżają nie tyle do hotelu, ile do konkretnego świata, który ktoś postanowił stworzyć.

Jak mówi właściciel Przysiółka:

Chciałem stworzyć miejsce, które przypomina wieś z dzieciństwa.

Lekcja dla hotelarstwa

Z perspektywy branży hotelarskiej Przysiółek Spore jest interesującym przykładem jeszcze z jednego powodu.

Pokazuje, że autentyczność – tak często dziś używana w marketingu turystycznym – nie zawsze musi być elementem zaprojektowanej strategii.

Czasami wynika z samej natury projektu. Jeśli miejsce powstaje z potrzeby ocalenia czegoś rzeczywistego, jego autentyczność nie jest efektem komunikacji marketingowej, ale naturalną konsekwencją decyzji, które doprowadziły do jego powstania.

W świecie coraz bardziej standaryzowanych produktów turystycznych miejsca oparte na wyraźnej idei zaczynają odgrywać szczególną rolę. Nie konkurują one bezpośrednio z klasycznymi hotelami ani z dużymi obiektami wypoczynkowymi. Tworzą raczej własną kategorię doświadczeń, w której ważniejsza od infrastruktury jest historia miejsca i intencja jego twórców.

Przysiółek Spore pokazuje, że czasem właśnie w taki sposób powstają miejsca najbardziej interesujące z punktu widzenia gościnności.

Podsumowanie
Przysiółek Spore jest przykładem projektu, który powstał z potrzeby ocalenia fragmentu zanikającego krajobrazu kulturowego polskiej wsi. Zamiast budować nowe obiekty, jego twórca przenosi stare drewniane domy przeznaczone do rozbiórki i ponownie składa je w jednym miejscu. W ten sposób stopniowo powstaje niewielka wieś zbudowana z autentycznej architektury. Historia Przysiółka pokazuje, że miejsca przyciągające gości nie zawsze powstają jako projekty turystyczne – czasem rodzą się z idei, która z czasem zaczyna tworzyć przestrzeń gościnności.

Inspiracją do powstania tego tekstu jest film Zbudował własną wieś ze 100-letnich domów! | Przysiółek Spore, opublikowany w serwisie YouTube. Materiał został przygotowany przez Jonathana Ramseya i ukazał się na jego kanale Ramsey United, na którym autor dokumentuje niezwykłe miejsca, projekty oraz historie ludzi tworzących je z własnej inicjatywy. W filmie Ramsey odwiedza Przysiółek Spore w północno-zachodniej Polsce i rozmawia z jego twórcą o idei ratowania drewnianej architektury oraz o procesie budowania niewielkiej wsi z przenoszonych, historycznych domów.

Potencjał, bariery i kierunki transformacji

Sektor HoReCa (hotele, restauracje, catering) stanowi jeden z kluczowych filarów polskiej gospodarki usługowej oraz systemu turystycznego. Jego znaczenie wykracza dziś daleko poza funkcję zaplecza noclegowo-gastronomicznego – realnie wpływa na jakość doświadczeń turystycznych, wizerunek regionów oraz poziom zatrudnienia.

Dynamiczne zmiany społeczne, rosnąca mobilność oraz wzrost konsumpcji usług poza domem powodują, że korzystanie z oferty HoReCa staje się elementem codzienności, a nie luksusem. Jednocześnie sektor znajduje się w punkcie zwrotnym, wymagającym strategicznej koordynacji oraz głębokiej modernizacji.

HoReCa jako motor gospodarki i turystyki

Rozwój sektora HoReCa jest ściśle powiązany z konkurencyjnością destynacji turystycznych. Jakość usług hotelowych i gastronomicznych często decyduje o postrzeganiu kraju przez odwiedzających, a tym samym wpływa na zdolność przyciągania turystów oraz inwestorów.

W tym kontekście sektor pełni rolę swoistego „ambasadora” polskiej gościnności, wspierając lokalnych producentów, tworząc miejsca pracy i stymulując rozwój regionalny.

Równocześnie obserwowany jest wyraźny wzrost oczekiwań konsumentów. Kluczowe atrybuty usług to dziś:

• komfort i relacja jakości do ceny,

• bezpieczeństwo i czystość,

• profesjonalna obsługa,

• dostęp do nowoczesnych rozwiązań,

• możliwość personalizacji oferty.

Klienci coraz częściej oczekują także łatwego dostępu do informacji oraz większej różnorodności usług.

Paradoks wzrostu: duży potencjał, ograniczona spójność

Pomimo dynamicznego rozwoju sektor HoReCa w Polsce funkcjonuje w warunkach strukturalnej fragmentacji. Jednym z najważniejszych problemów jest brak jednolitej wizji i długofalowego dokumentu strategicznego, który integrowałby działania na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym.

W efekcie branża często reaguje na zmiany rynkowe w sposób doraźny, zamiast realizować spójną strategię rozwojową.

Do najważniejszych barier należą:

• presja kosztowa oraz zmienność otoczenia gospodarczego,

• niedobór wykwalifikowanych pracowników,

• wysoka sezonowość popytu,

• rosnąca konkurencja ze strony dużych sieci i alternatywnych modeli biznesowych,

• dynamiczne zmiany regulacyjne i technologiczne.

W praktyce oznacza to konieczność ciągłej adaptacji – zarówno operacyjnej, jak i strategicznej.

Kapitał ludzki jako główne pole ryzyka

Problemy kadrowe należą obecnie do najbardziej krytycznych wyzwań sektora. Rotacja pracowników, trudności w pozyskiwaniu specjalistów oraz niedopasowanie systemów edukacyjnych do potrzeb branży ograniczają możliwości rozwoju przedsiębiorstw.

Brak zintegrowanych programów szkoleniowych dodatkowo osłabia innowacyjność i konkurencyjność firm.

W dłuższej perspektywie oznacza to, że przewaga konkurencyjna sektora będzie zależała przede wszystkim od jakości kapitału ludzkiego – kompetencji, elastyczności oraz zdolności do pracy w środowisku silnie zdigitalizowanym.

Transformacja technologiczna i nowe modele biznesowe

Cyfryzacja przestaje być elementem przewagi – staje się warunkiem funkcjonowania. Automatyzacja procesów, systemy rezerwacyjne, rozwiązania oparte na danych czy sztucznej inteligencji umożliwiają:

• optymalizację kosztów,

• lepsze dopasowanie usług do potrzeb klientów,

• poprawę doświadczenia gościa,

• wzrost efektywności operacyjnej.

Jednocześnie rynek ewoluuje w kierunku modeli hybrydowych: pakietów łączonych (nocleg + gastronomia + wydarzenia), usług delivery czy krótkoterminowego wynajmu. Firmy, które potrafią szybko wdrażać takie rozwiązania, zwiększają swoją odporność na wahania popytu.

Strategiczne kierunki rozwoju

Analiza sektora wskazuje kilka kluczowych obszarów, które powinny stać się fundamentem długofalowej strategii:

1. Integracja branży i współpraca instytucjonalna

Silniejsza rola organizacji branżowych oraz wspólne inicjatywy mogą poprawić koordynację działań i zwiększyć siłę negocjacyjną sektora.

2. Podnoszenie jakości usług

Standardy obsługi stają się głównym czynnikiem konkurencyjności, bezpośrednio wpływając na reputację destynacji turystycznych.

3. Profesjonalizacja kadr

Systemowe podejście do edukacji i szkoleń powinno obejmować zarówno pracowników operacyjnych, jak i kadrę zarządzającą.

4. Innowacje i digitalizacja

Technologie pozwalają zwiększyć efektywność, poprawić doświadczenie klienta i budować trwałą przewagę konkurencyjną.

5. Zrównoważony rozwój

Rosnące znaczenie ekologii wymusza racjonalne gospodarowanie zasobami, ograniczanie odpadów oraz promocję lokalnych produktów.

6. Ograniczanie sezonowości

Dywersyfikacja oferty i rozwój usług całorocznych mogą stabilizować przychody i zwiększać odporność sektora.

Wizja przyszłości: sektor odporny i adaptacyjny

Docelowy model rozwoju zakłada stworzenie sektora:

• odpornego i elastycznego wobec zmian rynkowych,

• otwartego na nowe technologie i personalizację obsługi,

• rozwijającego kompetentne kadry,

• ograniczającego sezonowość poprzez całoroczną ofertę,

• współtworzącego wizerunek Polski jako kraju nowoczesnego, gościnnego i zrównoważonego.

Warunkiem realizacji tej wizji jest jednak przejście od rozproszonych inicjatyw do zintegrowanego systemu zarządzania rozwojem.

Wnioski: od reaktywności do strategii

Sektor HoReCa w Polsce znajduje się dziś między fazą wzrostu a koniecznością transformacji. Jego potencjał pozostaje wysoki, lecz bez:

• strategicznej koordynacji,

• inwestycji w kompetencje,

• przyspieszonej digitalizacji,

• silniejszej współpracy branżowej,

konkurencyjność branży może stopniowo maleć.

Najważniejszym wyzwaniem nie jest więc samo tempo rozwoju, lecz jego jakość i spójność. Przyszłość sektora będzie zależeć od zdolności do budowania wspólnej wizji, wzmacniania współpracy między interesariuszami oraz prowadzenia długofalowej polityki rozwojowej.

W tym sensie HoReCa nie jest już jedynie zapleczem turystyki – staje się jednym z głównych architektów doświadczeń gospodarczych i społecznych w nowoczesnej Polsce.

Podsumowanie

Polski sektor HoReCa dysponuje znaczącym potencjałem wzrostu i odgrywa kluczową rolę w budowaniu konkurencyjności destynacji turystycznych. Jednocześnie zmaga się z wyzwaniami strukturalnymi – brakiem spójnej strategii, niedoborem wykwalifikowanych pracowników, rosnącymi kosztami działalności i silną presją konkurencyjną.

Dalszy rozwój branży będzie możliwy tylko przy równoczesnym wzmocnieniu jakości usług, inwestycjach w kompetencje kadr, przyspieszonej digitalizacji oraz większej integracji środowiska. Przejście od działań reaktywnych do systemowego, długofalowego planowania może przesądzić o pozycji polskiej HoReCa w nadchodzących latach.

Źródło: polskiehoteleniezalezne.pl

Grafika: AI/ChatGPT

Jeśli w ostatnich miesiącach czujesz, że polska turystyka krajowa „rozjeżdża się” na wiele różnych kierunków – masz rację. Nowy raport WiseRabbit („Segmentacja turystów krajowych”, 2025) pokazuje, że nie ma już jednego polskiego turysty. Jest pięć wyraźnych segmentów – pięć sposobów przeżywania podróży, pięć zupełnie różnych motywacji i pięć konkurencyjnych definicji „dobrego wyjazdu”.

Każdy z nich jest ważny. Żaden nie jest marginesem. A każdy wymaga osobnego języka i osobnej obietnicy.

I to właśnie dlatego ten raport – pierwszy tak szeroki psychograficzny podział turystów krajowych – powinien być lekturą obowiązkową nie tylko dla regionów, ale też hoteli, samorządów, touroperatorów i wszystkich, którzy w Polsce budują gościnność.

Polacy podróżują inaczej niż jeszcze kilka lat temu

To nie jest już rynek „jednego urlopu rocznie nad morzem”. Dziś:

• wyjeżdżamy kilka razy w roku,

• najczęściej na krótkie, 4–6-dniowe pobyty,

• z przewagą wyjazdów samodzielnie organizowanych,

• samochodem,

• do apartamentów, domków i małych obiektów,

• a w weekendy – uciekamy do miast.

Morze wciąż wygrywa, ale rośnie znaczenie city breaków i krótkich wypadów, które są bardziej „psychologicznym resetem” niż klasycznymi wakacjami.

To tło jest kluczowe, bo pokazuje jedną rzecz: Polacy podróżują częściej, krócej, świadomiej i bardziej emocjonalnie. A to oznacza, że klasyczne segmentacje demograficzne przestają cokolwiek wyjaśniać.

Pięć segmentów. Pięć sposobów przeżywania podróży

1. Wygoda i atrakcje – 32%

Największy segment. Ludzie, którzy jadą odpocząć i nie chcą niczego organizować.

To oni napędzają popyt na:

• hotele z pełnym zapleczem,

• all inclusive,

• baseny, spa, animacje,

• atrakcje „pod klucz” – aquaparki, parki tematyczne, rejsy, jednodniówki.

Ich definicja idealnych wakacji: „wszystko w jednym miejscu”.
Ich obawa: „żeby się nie okazało, że muszę coś ogarniać sam”.

To segment, który łączy wygodę, przewidywalność i wysokie wymagania wobec standardu. Jednocześnie jest wrażliwy na cenę. To trudna równowaga, ale idealna dla hoteli resortowych.

2. Rodzinne wakacje – 19%

Tu rządzi bezpieczeństwo, przewidywalność i rozsądny budżet.
Nie chodzi o luksus, tylko o to, żeby dzieci były szczęśliwe, a rodzice mogli na chwilę odetchnąć.

Ten segment kupuje:

• proste udogodnienia,

• dobrą cenę,

• lokalne atrakcje w zasięgu spaceru,

• spokojne miejsca bez chaosu.

To najbardziej „stabilny” segment – wie, czego chce, tylko potrzebuje, by ktoś mu to ułatwił.

3. Ciekawość i odkrywanie – 17%

Najbardziej „kulturowy” segment. Ci, którzy jadą po sens, historię, lokalność.
Dla nich wyjazd to:

• poszerzanie horyzontów,

• kolekcjonowanie przeżyć,

• lokalna kuchnia i mikroatrakcje,

• mniej oczywiste miejsca,

• inspiracje z książek, filmów, blogów.

To turyści świadomi, którzy więcej czytają, częściej szukają informacji i są gotowi „przepracować” swój wyjazd.

Ich pytanie nie brzmi: „Gdzie pojechać?”.
Brzmi: „Co tam można przeżyć?”

4. Radość w podróży – 17%

Najbardziej „instagramowy” segment – choć nie chodzi tu o pozowanie, tylko o intensywność życia.

To osoby nastawione na:

• mocne przeżycia,

• festiwale, koncerty, eventy,

• food experience,

• design, noclegi z charakterem,

• pamiątki w postaci historii, którymi można się dzielić.

Tu naprawdę działa storytelling, emocje, niepowtarzalność.
Standardowe oferty ich nie zatrzymają. Oni potrzebują „wow”, nie „ładnie”.

5. Regeneracja w naturze – 16%

Najcichszy, a jednocześnie najbardziej rosnący segment.

To podróże:

• w rytmie slow,

• z dala od ludzi,

• agroturystyki, domki, jeziora, las,

• spacery, kąpiele leśne, joga, wellness,

• „miejsce ciszy”, a nie „miejsce atrakcji”.

Ten segment kupuje… spokój.
A spokój trzeba umieć zakomunikować.

Czego wszyscy oczekują – niezależnie od segmentu

Choć motywacje się różnią, raport pokazuje, że istnieje silna wspólna potrzeba:

wyjazd jest dziś regulacją emocji.

Nieważne, czy ktoś jedzie do spa, na koncert czy w las – wszyscy chcą:

• odpocząć psychicznie,

• wrócić do równowagi,

• poczuć się lepiej.

To zmienia komunikację całej branży.
Wyjazd to nie „produkt”.
To stan ducha, który obiecujesz.

Co z tego wynika dla regionów, hoteli i branży?

1. Pokaż, co można przeżyć – nie tylko, co można zobaczyć

Brak świadomości lokalnych atrakcji i „co tam właściwie robić” to największa bariera wyjazdów krajowych. Treść ma być konkretna, oparta na doświadczeniu, nie ogólnym hasłach.

2. Mów językiem emocji, nie infrastruktury

„Wyjedziesz wypoczęty”, „Oddech wraca po dwóch dniach”, „Tu usłyszysz własne myśli”.
To działa lepiej niż „mamy 120 km szlaków”.

3. Dopasuj narrację do segmentu

• „Wszystko pod klucz” – dla Wygoda i atrakcje.

• „Lokalność i autentyczność” – dla Ciekawość i odkrywanie.

• „Nowoczesny design, wydarzenia, gastro” – dla Radość w podróży.

• „Cisza, natura, prostota” – dla Regeneracja w naturze.

• „Komfort i dzieci szczęśliwe” – dla Rodzinnych wakacji.

4. Buduj dumę z podróży po Polsce

Wciąż część turystów wierzy, że „prawdziwe wakacje” zaczynają się za granicą.
To szansa na pokazanie Polski jako kraju nowoczesnego, różnorodnego i jakościowego – nie gorszego, tylko innego.

Najważniejsza refleksja: turystyka krajowa stała się emocjonalna

Nie wybieramy kierunku – wybieramy uczucie, którego tam szukamy. Nie szukamy oferty – szukamy odpowiedzi na to, jak chcemy się poczuć.

I dopiero na tej osi segmentacja ma dziś sens. Dlatego ten raport jest tak ważny: pokazuje, że polscy turyści są bardziej zróżnicowani, bardziej świadomi i bardziej emocjonalni niż kiedykolwiek.

To nie jest już pytanie: gdzie chcą jechać? Pytanie brzmi: kim chcą być w trakcie tego wyjazdu?

Podsumowanie
Nowa segmentacja turystów krajowych odsłania pięć wyraźnych profili podróżujących Polaków: Wygoda i atrakcje, Rodzinne wakacje, Ciekawość i odkrywanie, Radość w podróży oraz Regeneracja w naturze. Każdy z nich kieruje się inną logiką wyboru destynacji i innym zestawem emocji – od potrzeby beztroski, przez odkrywanie świata i intensywne przeżycia, po głęboką potrzebę spokoju. Wspólne jest jedno: podróż stała się dla Polaków narzędziem regulacji nastroju i sposobem na odzyskanie równowagi. Branża musi więc komunikować nie tylko atrakcje, ale przede wszystkim stany ducha, jakie dany kierunek oferuje. Raport jasno pokazuje, że wzrost turystyki krajowej będzie zależał od zdolności regionów i hoteli do myślenia segmentowego – i opowiadania historii skrojonych pod konkretne emocje, nie pod statystycznego „średniego turystę”.

Źródło: pot.gov.pl/pl/dane-i-wiedza/dane-i-wiedza/badania-i-analizy

Foto: pot.gov.pl